Dünya nefesini tutmuş beklerken, İsrail'in küresel barışa yönelik tehditlerine inat, İran ile ABD arasında tarihi bir anlaşmanın eşiğine gelindiği bildirildi. ABD Başkanı Donald Trump'ın yaptığı çarpıcı açıklama, yıllardır süregelen gerilime son verecek bir dönemin başlangıcı olarak yorumlanıyor. Trump, 'Bugün İran ile savaşı bitirdik. İran, nükleer silah sahibi olmama konusunda mutabık kaldı. Bu anlaşma, haftanın başında Avrupa'da imzalanacak ve Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Hark operasyonu artık gündemden kalktı,' diyerek adeta dünyayı şoke etti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de anlaşmanın nihai metninin hazırlandığını doğrulayarak, sürecin ciddiyetini gözler önüne serdi. İddialara göre, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait nakliye uçaklarının Avrupa'ya hareket etmesi, Cenevre'de gerçekleşmesi beklenen anlaşmanın imzalanmasıyla yakından ilişkili. Axios'un haberine göre, bu askeri hareketlilik, Cenevre'de Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılımıyla yapılması planlanan imza töreni hazırlıklarının bir parçası.
Ancak, İran basınına yansıyan 14 maddelik anlaşma metni ile ABD medyasında yer alan bilgiler arasında bazı farklılıklar dikkat çekiyor. İran medyasına göre, taraflar İran'a 300 milyar dolarlık bir ödeme konusunda anlaştı. Taslak metin, ABD'nin yaptırımları kaldırması, İran çevresindeki askeri güçlerini çekmesi, deniz ablukasını sona erdirmesi, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması, petrol yaptırımlarını kaldırması ve dondurulmuş İran fonlarını serbest bırakması gibi kritik taahhütleri içeriyor. Metinde ayrıca, ABD'nin 30 gün içinde deniz ablukasını kaldıracağı ve Hürmüz Boğazı'nın yine 30 gün içinde 'Tahran'ın düzenlemelerine göre' tam gemi trafiğine açılacağı belirtiliyor. İran tarafının vurguladığı bir diğer önemli nokta ise, anlaşmanın füze görüşmelerini kapsamaması.
Bu tarihi gelişme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için büyük bir sürpriz oldu. ABD medyasında yer alan bilgilere göre, geçici anlaşma, Çarşamba gecesi Katar arabulucusu Ali El-Tavadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasındaki yoğun müzakereler sonucunda şekillendi. Trump'ın anlaşmanın tamamlandığına dair resmi açıklaması, İsrail'in bölgedeki stratejik konumunu derinden etkileyecek nitelikte.
Diğer yandan, İran yönetimi ABD'den gelen açıklamalara karşı daha temkinli bir tavır sergiliyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 'Mutabakat zaptı henüz imzalanmadı, değişiklikler olabilir,' diyerek belirsizliğe işaret etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de, İran'daki karar alıcıların mutabakat zaptını görüşmek üzere toplandığını belirterek, sürecin hassasiyetini vurguladı.
